Marjan Smit over de eerste ikonenschilderschool

Geplaatst op zondag 27 september 2015, door Rein Aardema

Foto Marina Popova, de Gelderlander.

 

Marjan Smit staat ruim 1 jaar aan het roer van haar succesvolle schilderschool Boulevard Magenta te Laag Soeren.
Ze biedt een scala aan cursussen aan en sedert kort kan men ook een cursus icoon schilderen volgen.

Soeren Samen: Is dit een nieuwe loot aan het uitgebreide pakket schilderlessen dat je nu reeds biedt?
Ik bedoel, heb je hiervoor nimmer icoon schilderles aangeboden?
Marjan Smit: Jawel, het afgelopen jaar zijn de wekelijkse lessen ikoon schilderen van start gegaan.

Soeren Samen: Vertel daar iets meer over? Zo gebruikelijk is dit toch niet dat je bij een schilderschool de kennis van het icoon schilderen krijgt aangereikt? Hoe kwam je daartoe?
Marjan Smit: Jaren gaf ik les in fijnschilderen en andere technieken in olieverf aan een academie. Tot Marjan Nijhuis mijn werk zag en verbaasd was over de techniek en het onderwerp: rozen en het ei, beide symbolen van liefde. Zij wilde graag het vak doorgeven, na zelf ruim twintig jaar ikonen les te hebben gegeven. En ze herkende de liefde en bezieling in mijn werk en de beheersing van het schildersvak.

Soeren Samen: Gaat Marjan Nijhuis een rol spelen bij Boulevard Magenta? Gaat zij ook bij jou les geven?
Marjan Smit: Marjan Nijhuis is een zeer ervaren ikonenschilder en docent. Zij heeft de supervisie op het lesprogramma, geeft les aan de tweede- en derdejaars en begeleidt de supervisie voor de docenten aan de opleiding.

Soeren Samen: Drie jaar? Is dat niet wat lang?
Marjan Smit: Drie jaar is zelfs wat kort. Schrik niet maar het leren schilderen met ei tempera is niet makkelijk en die periode in de kunstgeschiedenis van net na Christus tot ongeveer 1400 is heel interessant. En, ook heel belangrijk: het is echt een vak waar materiaalkennis, kennis van pigmenten maar ook veel uren oefenen bij komt kijken.

Soeren Samen: Waar heb jij je ikonenkennis opgedaan?
Marjan Smit: Je bedoelt, hoe ik in aanraking ben gekomen met ikonen?

Soeren Samen: Precies.

Marjan Smit: dat is een lang verhaal…

Soeren Samen: Voor de draad ermee!

Marjan Smit: In musea liep ik altijd voorbij aan de religieuze kunst. Kunst uit de oudheid en ikonen, etc. Als meisje uit een katholiek gezin waren die beelden vertrouwd en vanzelfsprekend; ze hoorden bij het leven van alledag. Tijdens mijn leertijd op verschillende ateliers van ervaren professionals, speelde religieuze kunst geen enkele rol. Maar het idee, het beeld, bleef een vanzelfsprekend iets in mijn leven. Ik dacht er werkelijk nooit over na hoe de makers, de schilders en monniken ikonen of andere religieuze beelden maakten. Ze waren er gewoon. Een onaantastbare, geestelijke wereld.
Ik werkte zelf full time als kunstenaar en ik merkte hoe  mensen reageerden op mijn werk, met name op de stillevens met het ei, de glazen bol en de steen waar ik een hele serie van maakte, ze waren enthousiast en opgetogen, verheugd. Toen ik een serie zeer fijn geschilderde rozen maakte, schilderperiodes die altijd gepaard gaan met contemplatie om vanuit volstrekte harmonie  te kunnen schilderen, sprak men van sublimatie, liefde en symboliek. Voor mij was het als zuurstof en de normaalste zaak van de wereld om door de materie heen in een andere dimensie te zijn tijdens het schilderen.
Dat anderen, via mijn symbolen, daar toegang tot kregen: een eye opener. En opeens was daar, op de academie een collega, Marjan Nijhuis, die mij attent maakte op de door mij gebruikte symboliek, de kleuren en het intensiteit en van de ikonen en andere religieuze kunst, bijvoorbeeld dat van El Greco. Langzaamaan kwamen zowel de ikoon als de wereld achter de ikoon, dichterbij.
De inhoud en de techniek: ik kon het opeens zien. Er groeide een tomeloze nieuwsgierigheid en belangrijker nog, ik realiseerde mij dat de religieuze beelden, ikonen etc. gemaakt waren door mensenhanden, door schilders, met penselen en verf. Dus ik taste door de mystiek heen en ontdekte dat de ikoon, van oorsprong een niet door mensenhanden geschilderd religieus beeld, zeker wel door mensen van vlees en bloed geschilderd waren. Ik landde letterlijk vanuit de geestelijke wereld, boem, op aarde, en keek en voelde niet alleen met mijn hart maar opeens ook als vakvrouw naar die oude werken.
De verhouding tot al mijn schilderijen tot nu toe is dwars door de materie heen te willen gaan, dieper te reiken, intense leerprocessen. Te luisteren naar het, innerlijke, spirituele verhaal achter het beeld, achter de handeling. Marjan Nijhuis had het goed gezien: mijn ambachtelijke vaardigheden en het samenspel tussen hart, handen, oog en geest, maken mij geschikt om het vak van Ikonen Schilderen door te geven.

Soeren Samen: Duidelijk. Wanneer beginnen de lessen en waar kan men zich aanmelden.
Marjan Smit: Het lesjaar start in oktober met een oriëntatie avond. Door een mail te sturen aan info@boulevardmagenta.nl of te bellen met 06-46280411 kan men het lesprogramma opvragen. Werken van cursisten en docenten worden tentoongesteld van 5 september tot en met 12 oktober in De Grote Kerk in Apeldoorn. Op zaterdag 12 september zijn cursisten en docenten aanwezig voor het geven van rondleidingen, demonstraties en dat is een aardig moment om kennis te maken. De kerk is dan opengesteld wegens Open Monumenten Dag en Nationale Orgeldag. Op het kerkplein is De Prachtmarkt.

Voor meer informatie zie de site van Boulevard Magenta:
www.boulevardmagenta.nl
 

Soerens Belang Laag Soeren Sprengenhus