Laag Soeren krijgt beschermd dorpsgezicht

Geplaatst op donderdag 21 maart 2013, door Rein Aardema. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Laag Soeren krijgt beschermd dorpsgezicht

Laag-Soeren is een van de zeven dorpen van de gemeente Rheden, een gemeente met veel natuur en cultuurhistorie. Het te beschermen dorpsgezicht Laag-Soeren omvat vooral het gebied ten westen van het Apeldoorns Kanaal, met uitzondering van de bebouwde kom en het merendeel van de bossen.

Kuuroord

Het dorp was vroeger bekend vanwege het kuuroord, dat hier sinds het midden van de negentiende eeuw was gevestigd. De komst van de badinrichting en de toestroom van vele welgestelde patiënten betekende werkgelegenheid en daarmee een zekere mate van welvaart voor de inwoners van Laag-Soeren. Hele families werkten in dienst van het kuuroord of op het daaraan verbonden landgoed.

Huis Laag-Soeren

In het gebied zijn veel sporen van de veelzijdige en bijzondere ontwikkelingsgeschiedenis bewaard gebleven. Uit de vroegste periode is dit de Soerense enk met de daaraan gelegen oude boerenerven, met weliswaar in latere perioden vernieuwde of vervangen bebouwing. Het (restant van het) Huis Laag-Soeren, de Plantage, verschillende lanen, landerijen en erven vertegenwoordigen de achttiende- en negentiende-eeuwse ontginningsgeschiedenis. Vanuit Huis Laag-Soeren werd de verdere ontginning en aanleg van het gebied ondernomen. Hier woonde later ook de initiatiefnemer van het kuuroord woonde en was na diens dood het badhotel gevestigd.

Sprengenstelsel

Een geheel nieuwe fase in de geschiedenis van Laag-Soeren begon in de late achttiende eeuw met de aanleg van een stelsel van beekjes (sprengen). De opkomst en ontwikkeling van de papierindustrie, de korenwatermolen en later de wasserijen waren er onlosmakelijk mee verbonden. Dat geldt ook voor de bouw van het badhuis in 1850 en de verdere ontwikkeling van het kuuroord. Het nog vrijwel compleet aanwezige sprengenstelsel vormt als verbindend element dan ook een essentieel onderdeel van het te beschermen gezicht.

Hoewel elk van deze ontwikkelingen zichtbaar sporen heeft nagelaten in Laag-Soeren, is de directe en indirecte invloed van het kuuroord op de inrichting van de omgeving en de bebouwing wellicht het grootst geweest.

P.s., Bij de toelichting op de site van de Rijksdienst staat een uitgebreide hsitorie van Laag Soeren, met kaarten.

Soerens Belang Laag Soeren Sprengenhus